İnanç

“İman” kelimesi, inanmak, güvenmek, kabul etmek, benimsemek, dayanmak ve benzeri anlamlara gelir. İslam’ın temel ilkelerine iman etmek, iman olarak adlandırılır. İslam terminolojisinde iman, kalple inanmak, dille bunu beyan etmek ve buna uygun davranmak olarak tanımlanır. İmanı benimseyen ve Allah’a ve O’nun Elçisi’ne (selam ona olsun) boyun eğen kişiye mümin (Müslüman) denir. İmanın doğası ile ilgili olarak Peygamber (selam ona olsun) şöyle buyurmuştur:,

Ve siz Allah’a, O’nun meleklerine, O’nun kitaplarına, O’nun peygamberlerine, Kıyamet Günü’ne inanırsınız; ayrıca kadere, onun hayırlı ve kötü yanlarına da inanırsınız.

Anlamı: İman, Allah’a, O’nun meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine ve elçilerine (selam onlara), ahirete ve kaderdeki hayır ile şere inanmaktır (hayır ve şer, Yüce Allah’tandır) (Müslim).

Aslında, İslam’ın temel ilkelerine tam bir inanç, “iman” olarak adlandırılır. İmanın temel unsurları, Allah’ın Kelamı olan Kur’an-ı Kerim’de ve Peygamberimizin (sav) kutsal hadislerinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

İmanın temel ilkeleri, Eman al-Mufassal adlı eserde bir arada ele alınmaktadır.

Allah’a, O’nun meleklerine, O’nun kitaplarına, O’nun peygamberlerine, Kıyamet Günü’ne, her türlü iyilik ve kötülüğün Yüce Allah’tan geldiğine ve ölümden sonra dirilişe inanıyorum.

Anlamı: Şahitlik ederim ki, Allah’tan başka ilah yoktur ve Muhammed O’nun elçisidir. Allah’a, O’nun meleklerine, O’nun kitaplarına, O’nun elçilerine, ahirete, iyilik ve kötülüğün Allah’tan geldiğine ve ölümden sonra dirilişe inanırım.

Yukarıda bahsedilen yedi hususa karşı sarsılmaz bir güven ve iman olmadan kimse mümin olamaz. Bunlara tam bir iman duyan kişiye mümin denir.

Aslında, herhangi bir kişi İslam’ı benimsemek istediğinde, Peygamber (selam ona olsun) veya onun tarafından atanan bir Allah’ın velisinin huzurunda, Peygamber (selam ona olsun) veya onun atadığı Allah’ın velisinden tövbe duası okuduktan sonra kelime-i şehadet’i söyleyerek biat törenini gerçekleştirmelidir. Peygamber (sav) bu dünyada hayatta olduğu sürece, insanlara “yaşayan şahitlik” sözlerini okutarak biat kabul ederdi. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) vefat ettikten sonra da, insanlara “canlı kelimeyi” okutarak biatlarını kabul eder, onları Müslüman ya da teslim olmuş kişiler yapardı. Bu zincirdeki “canlı kelime”nin ilk koruyucusu, ilk halife Hazreti Ebu Bekir (r.a.) idi. Ondan sonra, Peygamberimizin (s.a.v.) halifelerinden üçü sırasıyla bu görevi üstlendi: Ömer (r.a.), Osman (r.a.) ve Ali (a.s.). Bu Silsile veya Sezra Şerif’te, halifelerden (r.a.) sonra, Yaşayan Kelime’nin ilk koruyucusu Hazreti Selman Farsî (r.a.) idi.

Kısacası, inancın özü kelime’dir. Arapça kelime aşağıda verilmiştir –

Allah’tan başka ilah yoktur ve Muhammed, Allah’ın elçisidir.

Anlamı: Allah’tan başka ilah yoktur. Muhammed (selam ona olsun) Allah’ın Elçisidir.

Sevgili Peygamberimiz (selam ona olsun) peygamberlik görevini üstlendiğinde, Yüce Allah ona Tevhid kelimesini bahşetti ve insanları buna davet etmesini emretti. İslam terminolojisinde, Yüce Allah’ı tek ve eşsiz olarak kabul etmeye Tevhid denir. Tevhid, Yüce Allah’ın Yaratıcı, Koruyucu, rızık veren ve ibadete layık tek ve yegane Varlık olduğuna dair inancın adıdır.

Erkekler arasında Ebu Bekir (ra), Tevhid kelimesini kabul ederek İslam’ı benimseyen ilk kişi oldu; kadınlar arasında ise ilk kişi Hatice (ra) idi.

Kutsal Kur’an’da Yüce Allah şöyle buyurmuştur:,

Ancak Peygamber ve onunla birlikte iman edenler, mallarıyla ve canlarıyla mücadele ettiler; onlar için en güzel nimetler vardır ve onlar kurtuluşa erenlerdir.

Ancak Peygamber (selam ona olsun) ve onunla birlikte iman edenler, mallarıyla ve canlarıyla çaba gösterdiler; onlar için en güzel şeyler vardır ve onlar, hedeflerine ulaşacak olanlardır. (Tevbe Suresi, 88. ayet)

Yüce Allah şöyle buyurmuştur:,

Allah, aralarından iman eden ve salih ameller işleyenlere bağışlanma ve büyük bir mükafat vaat etmiştir.

Anlamı: İman eden ve salih ameller işleyenlere Allah, büyük bir mükâfat vaat etmiştir. (Fetih Suresi, 29. ayet)

Bazı Ensar, İslam’a biat ettikten sonra şöyle dediler: “Ey Allah’ın Elçisi! Kendin ve Allah adına dilediğin şartları koy. Biz bunları sadakatle yerine getireceğiz.” Bunun üzerine Peygamber (selam onun üzerine olsun) şöyle dedi: “Allah’a gelince, şart O’ndan başkasına ibadet etmemenizdir. Bana gelince, şart ise kendiniz için seçmeyeceğiniz hiçbir şeyi benim için seçmemenizdir.” Bunun üzerine onlar, “Bu şartları yerine getirirsek ne kazanacağız?” diye sordular. Bunun üzerine Peygamber (sav) şöyle buyurdu: “Cennet.” Onlar da, “Bu gerçekten de çok kârlı bir anlaşma!” dediler. İşte bu bağlamda şu ayet indirildi. (Ruhul Bayan)

Şüphesiz Allah, müminlerin canlarını ve mallarını cennet karşılığında satın almıştır. Onlar Allah yolunda savaşırlar; bu yüzden öldürürler ve öldürülürler. Bu, Tevrat’ta, İncil’de ve Kur’an’da O’nun için bağlayıcı olan gerçek bir vaattir.Allah'tan daha sadık kim olabilir ki? Öyleyse yaptığınız anlaşmadan sevinç duyun; işte bu, en büyük zaferdir.

Anlamı: Şüphesiz Allah, müminlerden cennet karşılığında canlarını ve mallarını satın almıştır. Onlar Allah yolunda savaşacaklar; öldürecekler ve öldürüleceklerdir. Tevrat’ta, İncil’de ve Kur’an’da gerçek bir vaat vardır; Allah’tan daha sözünü yerine getiren kim vardır? Öyleyse O’nunla yaptığınız bu anlaşmadan sevinç duyun; işte bu, en büyük başarıdır. (Tevbe Suresi, 111. Ayet)

Bu ayetten, efendinin kölesini satmasının caiz olduğu anlaşılmaktadır; zira Yüce Allah, kullarıyla bir anlaşma yapmıştır.

Sonuç olarak, Yüce Allah’ın insan kalbini yaratıp onu vücudun kralı kıldığı ve diğer organları ile uzuvları da onun itaatkar askerleri olarak atadığı açıkça belirtilebilir. Eğer kral erdemliyse, askerleri de erdemli olur. Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: “Şüphesiz vücutta bir et parçası vardır; o doğru olursa bütün vücut doğru olur, bozulursa bütün vücut bozulur. O, kalptir.” (Buhari, Müslim)

Kalp, ya da “kalb”, imanın ve takvanın ya da küfrün, riyakarlığın ve şirkin yuvasıdır. Allah’ın Resulü (selam ona olsun) şöyle buyurdu: “Takvanın yeri buradadır,” ve mübarek göğsünü üç kez işaret etti. (Müslim)

Sıradan bir kişi, tüm dünyanın Müceddidinden iman bey’atını aldığında, imanı içsel inancı, sözlü ikrarı ve kalbi ile uzuvlarının amelleri sayesinde mükemmelleşecektir. Önce kalp iman eder ve şahitlik eder; böylece dil de şahitlik eder. Ardından kalbin içinde eylem başlar. Allah’a ve Resulü’ne (selam ona olsun) olan sevgi, hatadan korkma, tövbe yoluyla umut ve arzu, kalpte yerini bulur. Ardından, kalbin amellerini dışa vurmak için, zikir, namaz, oruç, Kur’an okuma ve İslam’ı yayma gibi Allah’ı hoşnut eden eylemler aracılığıyla vücudun çeşitli uzuvlarında yoğun bir hareketlilik ortaya çıkar. Aslında beden, kalbin bir takipçisidir. Bu nedenle, biat etmiş bir kişinin kalbinde Allah’a ve Resulü’ne (selam ona olsun) itaat sağlam bir şekilde yerleştiğinde, bu kaçınılmaz olarak bir şekilde uzuvlarında kendini gösterecektir. Başka bir deyişle, İslam’a girme biatı yoluyla, Allah ve Resulü (selam ona olsun) iman olarak adlandırılır: farz kılınan emirlerin sözlü olarak kabul edilmesi, kalpteki inanç ve bunlara uygun davranış.