Cevap:
Şeriat
“Şeriat” kelimesinin kelime anlamı, arınmış bir ruhtur; Şeriatı güzel olan bir ruh. Bir kişinin kurtuluşu, Şeriat ve Sünnet ile bağlantılıdır. Şeriat, Allah’ın huzurunda namazda secde etmek ve böylelikle Yüce O’na yakınlık kurmak, fanaa fil-Llah’a ulaşmak ve O’nunla bir ilişki kurmaktır. Şeriat, dünyevi bir terimdir. Şeriat, Allah'ın ve Peygamber Efendimiz'in (sav) güzel örneğinin yoludur. Allah'ın ve Peygamber Efendimiz'in (sav) örneğini ve davranış kurallarını ihlal eden kişi, Şeriat yolundan uzaklaşır.
Marifat
Marifet bilgisi örtülüdür, dile getirilmez ve gizlidir. Yalnızca Allah’a yakınlık ve fanaa fil-Llah’a erişen kişi ile Allah’ın Kendisi, bunun adının marifet olduğunu bilir ve anlar. Yüce Allah ruhu ilk yarattığında, o Marifah'taydı. Oradan babaya geldiğinde hâlâ Marifah'taydı; annenin rahmine girdiğinde de hâlâ Marifah'taydı. İnsan, Marifah'tan Şeriat alemine gelir, sonra Şeriat aleminden Marifah'a, yani gizli aleme geri döner. Burası Marifah'ın diyarıdır, “alme barzakh”tır. ‘Alam’ ülke, ‘Barzakh’ ise yüz anlamına gelir ve bu ülke, Allah’ın ülkesidir. Kalbinde bu bilgiyle bu dünyadan ayrılan kişi, Allah’ın ülkesine gider, Allah’la karşılaşır ve O’nun mübarek yüzünü görür. Bu ebedi aleme Ahiret denir – nimetler diyarı – bu, Pir ve Evliya’dan başka kimsenin aktaramayacağı bir öğretidir. Yüce Allah’tan başka kimsenin bilmediği bir sırdır.
Gerçeklik
“Haqiqat” kelimesi, kelime anlamıyla “gerçek” demektir. Bir ağacın meyvesine haqiqat denir; bir işletme kâr ederse, buna haqiqat denilebilir. Kişi namazı kılar ve Allah’ı görürse, o zaman namaz kılınmış olur. Sonucun olmaması ya da onu görmemek ya da elde edememek, tahminde bulunma yolunda haqiqat olarak adlandırılmaz. "Haqiqat" kelimesinin lafzî anlamı "namazda görme"dir; namazda görmeyi deneyimleyen kişi haqiqata ulaşır.
Sufizm
“Tariqa” kelimesi, “sirat” kelimesinden türemiştir. “Tariqa” kelimesinin kelime anlamı “yol”dur. Bu yol, tuğla ve harçtan oluşan dünyevi bir yol değildir; Bu, Allah ve Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in bulunduğu mucizevi, ilahi ve manevi alemin yoludur. Kişiyi o yere veya o yol boyunca taşımak için bir araç vazgeçilmezdir. Bu aracın adı "Khake-tan Esk"tir, ve buna rehber denir. Bu rehbere Bengalce’de “muruwwbi”, Farsça’da “pir”, Arapça’da ise “murshid” denir. Bu yolun rehberi bir “evliya”, bir “murshid” veya bir “pir”dir. Bu rehber olmadan, Allah’a ve Peygamberimize (s.a.v.) ulaşmanın başka bir yolu yoktur.